Ở Tà Đùng, hai chữ «ong rừng» bán chạy hơn mọi lời giới thiệu. Du khách ngắm hồ xong, ghé quán ven đường là hỏi ngay: có mật ong dú rừng không? Người bán dễ gật đầu vì biết khách thích nghe vậy. Nhưng người nuôi ong dú có nghề sẽ nói khác, và chính cách nói khác đó mới giữ được khách lâu dài.
Bài này dành cho cả hai phía: khách đang tìm mua mật hay tổ ở vùng Tà Đùng, và người làm rẫy quanh hồ đang tính đặt vài thùng ong dú.
| Khách thường nói | Thực tế nên biết |
|---|---|
| Mật rừng mới là mật thật | Mật ong dú nuôi cũng là mật ong dú thật; điều quan trọng là nguồn hoa sạch và thu, giữ đúng cách |
| Tổ bắt trong rừng thì khoẻ hơn | Tổ bị cưa khỏi hốc cây thường vỡ cấu trúc, mất ong chúa hoặc bỏ tổ sau khi mang về |
| Mật đặc mới ngon | Mật ong dú vốn lỏng, chua thanh; quá đặc và ngọt gắt mới đáng hỏi lại |
| Ong dú rừng thì đốt | Ong dú không có ngòi đốt, dù sống ở đâu |
| Mật để ngoài lâu không sao | Mật ong dú nhiều nước, dễ lên men, nên giữ ngăn mát |
Ong dú làm tổ trong hốc cây, khe đá. Muốn lấy tổ ra phải cưa, đục thân cây, phá phần lớn cấu trúc tổ. Đàn mang về dễ suy, ong chúa có thể chết trong lúc đục. Cây bị khoét cũng không còn là chỗ ở cho đàn ong sau này. Vùng ven rừng như Tà Đùng càng nên giữ những hốc cây ấy.
Đàn ong dú nuôi được nhân bằng cách tách: khi một tổ nuôi đã đầy và khoẻ, người nuôi chia một phần ong, bầu ấu trùng, bầu mật sang thùng mới. Mua tổ tách như vậy, khách biết tổ đã quen sống trong thùng, có thể mở ra xem được.
Sáng sớm ở vùng hồ, sương dày phủ rẫy tới khi nắng lên hẳn. Mùa mưa ở Tây Nguyên kéo dài, có những đợt mưa liên tục nhiều ngày. Thùng ong đặt chỗ trũng, khuất nắng sẽ ẩm, mốc, ong ra muộn và về sớm. Nên:
Mùa hoa cà phê nở trắng rẫy là lúc ong dú có nhiều việc. Ngoài cà phê, các rẫy hay trồng xen sầu riêng, bơ, tiêu, cây ăn trái, cộng thêm cây bụi ven rừng. Nguồn hoa có, nhưng rẫy thường phun thuốc theo đợt. Ong dú bay gần, nên thùng đặt giữa rẫy phun nhiều sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp. Hãy tính chỗ đặt xa khu phun, hoặc thống nhất phun vào chiều tối.
Xem thêm về cây cho hoa ở vùng hồ tại mục Nguồn hoa địa phương, và các cách nuôi hợp rẫy ở mục Mô hình nuôi phù hợp.
Với khách muốn mật ong dú biết rõ nơi nuôi, hoặc người làm rẫy muốn tổ giống tách đúng cách thay vì tổ bắt rừng, có thể tìm tới trại nuôi. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi và tách tổ ong dú giống, thu mật từ đàn nuôi, làm son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật hợp mang biếu. Xem ở ongquy.com. Người làm rẫy muốn ghi lại ngày kiểm thùng, đợt hoa, đợt phun thuốc để đối chiếu sức đàn có thể dùng app quản lý đàn ong.
Vị mật phụ thuộc nguồn hoa và cách thu, giữ. Mật từ đàn nuôi ở vùng nhiều hoa, thu sạch và giữ mát vẫn thơm, chua thanh như mật ong dú tự nhiên.
Không nên đục lấy. Để đàn ở yên chỗ đó. Muốn nuôi thì mua tổ đã tách sẵn trong thùng.
Được, nếu chọn chỗ cao ráo, có nắng sớm và che mưa kỹ. Tránh thung lũng đọng sương, đất trũng.
Mật có thể lên men nếu để trong xe nóng lâu. Để chỗ mát, về nhà cho vào ngăn mát tủ lạnh.
Đặt xa khu phun, gần mép rẫy giáp cây bụi, và thống nhất phun vào chiều tối khi ong đã về tổ.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Ở Tà Đùng sương dày, đêm lạnh, đường đèo dài. Mua tổ ong dú giống trong vùng hay chở từ dưới xuôi lên? Năm suy nghĩ hay gặp, chỗ nào đúng, chỗ nào sai
Quanh hồ Tà Đùng, mật ong dú thường được rao là «mật rừng» với giá cao. Cách đọc các lời rao, phân biệt mật nuôi ven rừng với mật khai thác tổ hoang,
Du khách hồ Tà Đùng hay hỏi mua mật rừng. Người nuôi ong dú ven rừng Đắk Nông nên nói thật đó là mật nuôi, bán qua homestay, quán view hồ, bà con trồn
Ở Tà Đùng, khách hay hỏi mua mật rừng. Người nuôi ong dú ven hồ, ven rừng nên bán đúng là mật nuôi, chọn kênh hợp với vùng xa đô thị và tính theo mùa
Chở tổ ong dú quanh hồ Tà Đùng: sáu sai lầm hay gặp trên đường dốc đất đỏ và ở chỗ đặt ven rừng, từ đặt thùng nằm, chở giữa khuya lạnh, kê tạm trên đấ
Khách du lịch Tà Đùng hay hỏi «mật rừng». Cách người nuôi ong dú ven hồ giữ tiếng: gọi đúng mật nuôi, không bán tổ bắt từ rừng, mời khách xem thùng và
Nuôi ong dú ven hồ Tà Đùng và vùng rừng Đắk Nông. Địa hình đồi dốc, sương sớm dày, ẩm cao, rừng tự nhiên còn nhiều. Thách thức riêng: sương làm ẩm thùng, đêm lạnh, thú rừng và kiến, di chuyển tổ trên đường đồi.