Quanh hồ Tà Đùng, sáng sớm sương phủ kín mặt nước và các sườn đồi, trưa nắng lên thì ấm, đêm lại se lạnh. Kiểu thời tiết chênh lệch trong ngày như vậy là thứ dân vùng thấp ít gặp. Người mới lên đây làm vườn, muốn nuôi vài thùng ong dú, thường phân vân: mua tổ ngay trong vùng, hay mua dưới xuôi rồi chở lên cho tiện.
Thay vì liệt kê lợi ích, bài này đi qua mấy suy nghĩ hay gặp khi mua tổ ở vùng Tà Đùng, chỗ nào đúng, chỗ nào chưa đúng, để người mua tự cân nhắc.
Đúng một phần. Đàn từ vùng thấp vẫn có thể sống ở vùng cao nếu được chăm kỹ. Nhưng đàn quen nóng quanh năm gặp đêm lạnh và sương dày sẽ phải co cụm giữ ấm, ra kiếm ăn muộn hơn, và tuần đầu thường yếu đi trông thấy. Đàn đã nuôi ở chính vùng cao nguyên thì quen nhịp đó: ra muộn khi sương tan, về sớm khi chiều lạnh, tổ được bịt kín hơn. Mang về vườn cách vài cây số trong vùng gần như không phải làm quen thêm.
Có sao. Đường lên Tà Đùng có những đoạn đèo dốc và quanh co. Thùng bị nghiêng, lắc liên tục có thể làm bầu mật vỡ, mật chảy dính ong, nhộng bị xô lệch. Thêm chênh lệch nhiệt độ giữa dưới chân đèo và trên cao, đàn chịu hai cú sốc cùng lúc.
| Rủi ro khi chở | Tổ mua trong vùng | Tổ chở từ vùng thấp lên |
|---|---|---|
| Đường đèo, xóc | Quãng ngắn, ít đèo | Đèo dài, nhiều khúc cua |
| Chênh nhiệt | Gần như không | Nóng dưới xuôi, lạnh trên cao |
| Thời gian thùng bị bịt cửa | Một buổi | Có khi gần cả ngày |
| Xem trước khi mua | Tới tận vườn được | Thường chỉ qua ảnh |
Không nên mua. Quanh vùng hồ và rừng, đôi khi có người rao bán tổ ong dú cưa từ thân cây. Tổ bị cưa thường hỏng bầu mật, mất ong chúa hoặc mất một phần đàn, về thùng dễ bỏ tổ. Quan trọng hơn, bắt tổ rừng làm mất đi những đàn tự nhiên đang giữ cho vườn rẫy quanh đó được thụ phấn. Đàn tốt là đàn đã nuôi trong thùng và được nhân lên bằng cách tách đàn. Muốn biết ai nuôi bài bản trong vùng, xem chuyên mục Trại ong trong vùng.
Chưa đủ. Vùng sương dày khó nhất không phải lạnh mà là ẩm. Thùng ủ kín quá thì hơi nước đọng bên trong, mốc lên, sáp mềm. Người nuôi tại chỗ thường làm như sau, và khi mua đàn của họ nên hỏi để làm theo:
Các bài theo mùa ở vùng cao có thêm ở Khí hậu & mùa vụ.
Có lúc đúng. Vùng Tà Đùng dân cư thưa, người nuôi ong dú chưa nhiều. Khi đó vẫn có thể mua từ trại xa, miễn là chọn trại biết đóng gói kỹ, chở vào lúc mát, thùng chèn chắc, và chịu hướng dẫn cách giữ đàn khi lên cao. Mua một hai đàn trước để thử, đàn trụ được qua mùa lạnh rồi mới tính thêm.
Một nguồn có thể hỏi là trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh: trại có tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, mật ong dú, đồ từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Người mới nên ghi lại tình hình từng thùng mỗi lần kiểm tra, dùng app ghi chép đàn ong cho đỡ quên, để biết đàn chở lên có thích nghi tốt hay không.
Sống được, nhất là đàn đã nuôi quen vùng cao nguyên. Cần chỗ đặt có nắng sớm, che gió lạnh và chống ẩm tốt.
Nên mua vào lúc trời ráo, cây cà phê và cây rẫy quanh vùng ra hoa, tránh giữa mùa mưa dầm và những đợt lạnh nhất.
Mật nằm trong bầu sáp kín nên không bị sương trực tiếp, nhưng thùng ẩm lâu dễ mốc. Mật ong dú lấy xong nên để ngăn mát tủ lạnh.
Ong dú không có ngòi đốt. Đặt thùng gần rẫy còn giúp thụ phấn cho cây trồng quanh đó.
Không nên. Vừa phá tổ tự nhiên vừa khó thành công. Mua đàn đã nuôi trong thùng, sau đó tự nhân bằng tách đàn khi đàn mạnh.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Quanh hồ Tà Đùng, mật ong dú thường được rao là «mật rừng» với giá cao. Cách đọc các lời rao, phân biệt mật nuôi ven rừng với mật khai thác tổ hoang,
Du khách hồ Tà Đùng hay hỏi mua mật rừng. Người nuôi ong dú ven rừng Đắk Nông nên nói thật đó là mật nuôi, bán qua homestay, quán view hồ, bà con trồn
Ở Tà Đùng, khách hay hỏi mua mật rừng. Người nuôi ong dú ven hồ, ven rừng nên bán đúng là mật nuôi, chọn kênh hợp với vùng xa đô thị và tính theo mùa
Chở tổ ong dú quanh hồ Tà Đùng: sáu sai lầm hay gặp trên đường dốc đất đỏ và ở chỗ đặt ven rừng, từ đặt thùng nằm, chở giữa khuya lạnh, kê tạm trên đấ
Du khách lên Tà Đùng hay hỏi mua «mật ong dú rừng», còn người làm rẫy cà phê ven hồ thì hỏi chuyện sương ẩm, mùa mưa dài. Bài này nói thật về tổ rừng,
Khách du lịch Tà Đùng hay hỏi «mật rừng». Cách người nuôi ong dú ven hồ giữ tiếng: gọi đúng mật nuôi, không bán tổ bắt từ rừng, mời khách xem thùng và
Nuôi ong dú ven hồ Tà Đùng và vùng rừng Đắk Nông. Địa hình đồi dốc, sương sớm dày, ẩm cao, rừng tự nhiên còn nhiều. Thách thức riêng: sương làm ẩm thùng, đêm lạnh, thú rừng và kiến, di chuyển tổ trên đường đồi.