Giá tổ và mật ong dú Tà Đùng: hiểu đúng chữ «mật rừng»

Khách lên ngắm hồ Tà Đùng thường được mời mua mật ong dú với hai chữ «mật rừng» đi kèm, và giá cũng được đẩy lên theo hai chữ đó. Người ở các xã ven hồ thì lại hay hỏi một chuyện khác: tổ ong dú giống nên mua của ai, giá bao nhiêu là phải chăng. Cả hai câu hỏi xoay quanh một điểm chung — hiểu đúng thế nào là mật và tổ của vùng ven rừng.

Đọc các lời rao hay gặp quanh hồ

Chai mật có giá cao hơn vì đến từ tổ nuôi ven rừng, có người chăm, thu đúng mùa là điều dễ hiểu. Chai mật có giá cao chỉ vì chữ «rừng» trong khi thật ra là cạy tổ hoang thì người mua vừa trả đắt vừa góp phần làm cạn đàn tự nhiên quanh hồ.

Vì sao không nên mua mật, tổ khai thác từ rừng

Ong dú làm tổ trong hốc cây, gốc cây mục. Muốn lấy mật hay bắt đàn, người ta phải đục, chặt, cạy — phần lớn đàn bị phá hoặc bỏ tổ. Mật lấy kiểu này lẫn ấu trùng, phấn, mảnh tổ, khó lọc sạch và nhanh lên men. Tổ bắt về thì không rõ tuổi đàn, đàn bị xáo trộn mạnh nên hay bỏ đi sau vài tuần. Nhân đàn đúng cách là tách từ đàn nuôi khoẻ, không phải lên núi tìm tổ.

Tổ giống cho người ven hồ: chọn theo khí hậu cao nguyên

Vùng Tà Đùng mùa mưa dài, thường khoảng tháng 5 đến tháng 10, đêm và sáng sớm se lạnh, có những ngày sương mù dày. Mùa khô thì cà phê và nhiều cây rừng ra hoa, là quãng đàn kiếm ăn tốt nhất. Vì vậy:

1. Mua tổ vào đầu mùa khô, khi mưa dứt và cây chuẩn bị ra hoa, để đàn có thời gian bắt nhịp.
2. Chọn thùng gỗ dày, kín khe để giữ ấm ban đêm; đây là khoản đáng trả thêm ở cao nguyên.
3. Đặt tổ nơi đón nắng sáng, tránh gió lùa từ mặt hồ, kê cao khỏi đất ẩm.
4. Chọn đàn đông quân, dự trữ dày, vì mùa mưa dài đàn phải sống bằng dự trữ khá lâu.

Nguồn hoa quanh hồ và quanh vườn cà phê có viết thêm ở mục Nguồn hoa địa phương; còn những người đang nuôi trong vùng làm thế nào thì xem Trại ong trong vùng.

Khách du lịch mua mật làm quà: vài lưu ý

• Mật ong dú vị chua thanh, nhiều nước. Đó là đặc tính, không phải dấu hiệu hỏng.
• Đường từ Tà Đùng về thành phố dài, xe nóng; nên để chai trong thùng giữ lạnh, về nhà cho vào ngăn mát.
• Ưu tiên người bán nói được tổ nuôi ở đâu, cho xem thùng nuôi nếu tiện ghé.
• Đừng mua mật đựng trong chai tái sử dụng không rửa sạch, nắp lỏng.

Muốn có tổ giống tách từ đàn nuôi

Ai ở Đắk Nông muốn bắt đầu nuôi mà không có nguồn tổ tách đàng hoàng gần nhà có thể tham khảo trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh — trại có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi, mật ong dú thu theo mùa, hộp quà mật và son dưỡng môi từ sáp ong dú. Người muốn tận mắt xem cách tách đàn thay vì bắt tổ hoang có thể đăng ký tham quan, học thực hành tại trại rồi đem cách làm đó về áp dụng cho khí hậu cao nguyên.

Câu hỏi thường gặp