Bán mật ong dú ven rừng cho khách hồ Tà Đùng

«Có mật rừng không anh?» — đó là câu du khách hỏi nhiều nhất khi tới ngắm hồ Tà Đùng. Người nuôi ong dú ven rừng Đắk Nông đứng trước một lựa chọn: gật đầu cho dễ bán, hay nói thật đây là mật nuôi. Bài này chọn cách thứ hai, và chỉ ra vì sao nói thật lại bán bền hơn, cùng những việc cụ thể để bán mật cho khách quanh vùng hồ.

Mật nuôi ven rừng: nói đúng thì khách tin hơn

Ong dú nuôi trong thùng ở rẫy ven rừng vẫn bay ra kiếm ăn trên cây rừng, trên hoa cà phê, hoa tiêu, hoa bơ quanh rẫy. Mật vì vậy có hương riêng, thường đậm hơn mật vùng đồng bằng. Đó là điều hay đáng kể cho khách. Nhưng nó vẫn là mật nuôi.

Gọi là «mật rừng» thì bán nhanh được vài chai, nhưng khách đi hỏi người khác, đọc thêm trên mạng, sẽ biết. Và cái tên đó còn vô tình cổ vũ chuyện vào rừng chặt cây lấy tổ — việc làm hại đàn ong tự nhiên, hại cây rừng, và trái với cách nuôi bền vững. Một câu nói thật như sau là đủ: «Mật ong dú nhà nuôi trong thùng, ong kiếm ăn trong rẫy và bìa rừng, không lấy tổ trong rừng».

Khách quanh hồ là ai, gặp họ ở đâu

Nhóm cuối thường bị quên, trong khi đó lại là khách ở lại quanh năm, mua cả lúc du khách vắng. Người trồng cà phê còn có lý do riêng để quý ong: ong đi lấy mật cũng là ong đi thụ phấn hoa trong rẫy.

Bộ đồ nghề nhỏ để bán ở vùng hồ

• Thùng đá hoặc túi giữ lạnh: đường từ rẫy ra homestay có đoạn nắng trưa gắt dù trời cao nguyên.
• Chai thuỷ tinh nắp vặn, cỡ nhỏ cho du khách, cỡ lớn hơn cho bà con.
• Màng bọc thực phẩm quấn quanh nắp — đường đèo xóc, mật loãng dễ rỉ.
• Muỗng nếm dùng một lần và khăn sạch.
• Vài tấm ảnh in hoặc đoạn phim ngắn quay thùng ong dú đang ra vào, cho khách không kịp tới rẫy.

Muốn biết thêm cây gì trong vùng cho hoa vào tháng nào, đọc chuyên mục Nguồn hoa địa phương.

Mùa mưa cao nguyên: chậm lại, đừng vét mật

Mùa mưa ở Đắk Nông dài nhiều tháng, mưa chiều gần như ngày nào cũng có. Ong dú ít ra khỏi tổ, sống nhờ phần mật dự trữ. Khách du lịch cũng thưa hơn vì đường đèo trơn, sương mù. Đây là lúc:

1. Chiết rất ít hoặc tạm ngưng, chừa mật cho đàn.
2. Kiểm tra thùng có bị dột, ẩm, kiến vào không.
3. Gọi hỏi thăm mối quen, ghi tên người cần mật cho mùa khô tới.
4. Chuẩn bị chai, hộp cho mùa du lịch kế tiếp.

Đến mùa khô, khi cà phê được tưới và nở hoa trắng rẫy, đàn ong khoẻ lên và việc bán lại vào nhịp. Kinh nghiệm qua mùa của người nuôi trong vùng có ở chuyên mục Kinh nghiệm người nuôi.

Dặn khách mang mật về xuôi

Phần lớn du khách Tà Đùng về lại Sài Gòn hoặc các tỉnh đồng bằng, đi vài tiếng xe. Dặn họ ba điều: để chai đứng, tránh chỗ nóng trong xe, về tới nhà cất ngăn mát. Mật ong dú vị chua thanh, hơi loãng — nói trước để khách khỏi lo mật hỏng.

Khách nào thích, muốn mua thêm sau chuyến đi, hoặc muốn tự nuôi vài thùng, có thể tìm tới trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh — trại có mật ong dú, hộp quà mật, son dưỡng môi từ sáp ong dú và tổ giống tách từ đàn nuôi. Ai muốn học tận tay trước khi nuôi thì tour thực hành tại trại là chỗ xem cách tách đàn, chiết mật cho đúng.

Câu hỏi thường gặp