Biết trước tháng nào có hoa, tháng nào trống thì mọi việc khác đều dễ hơn: khi nào tách, khi nào thu mật, khi nào chỉ nên để yên.
Đây là lịch của Tà Đùng, nơi ven hồ Tà Đùng và rừng tự nhiên, độ cao 700 đến 900 mét, địa hình đồi dốc.
Tà Đùng có mùa mưa tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô tháng 11 đến tháng 4. Nhưng nhịp hoa không trùng khít nhịp mưa.
Đầu mùa mưa là lúc bùng nổ: cỏ dại, cây bụi, hoa vườn cùng nở. Cuối mùa mưa vẫn còn đều.
Sang mùa khô thì tuỳ nơi. Chỗ có cây rừng tự nhiên và cà phê thì còn, chỗ trồng thuần một loại cây thì gần như trắng.
Dùng cho Tà Đùng, có thể lệch vài tuần tuỳ năm.
| Giai đoạn | Nguồn hoa | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Đầu mùa mưa | Cỏ dại, cây bụi bung lên | Hồi nhanh | Kiểm tra, gia cố |
| Giữa mùa mưa | bơ, hoa dại đồi, hoa dại | Lên mạnh nhất | Tách đàn |
| Cuối mùa mưa | Thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật |
| Đầu mùa khô | muồng nếu có | Ổn định | Chống kiến, che nắng |
| hoa rừng và cà phê nở khoảng tháng 12 đến tháng 3 | Đợt rộ lớn | Tích nhanh | Để yên, chuẩn bị trước |
| tháng 1 đến tháng 3 | Rất ít | Ăn vào dự trữ | Không đụng tới đàn |
Ở Tà Đùng, quãng đáng lo là tháng 1 đến tháng 3, khi khô hạn, đêm lạnh, hoa rừng chưa vào vụ mới.
Đàn không chết nhưng chững lại. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, dự trữ vơi.
Đây là lúc nhiều người sốt ruột nên mở thùng kiểm tra liên tục, càng làm đàn đuối thêm.
Việc đúng là để yên và bảo đảm chống kiến, vì đây cũng là mùa kiến hoạt động mạnh nhất do nguồn ăn ngoài tự nhiên cạn.
Cách bền nhất là trồng cây nở lệch mùa quanh khu đặt tổ.
Ưu tiên loại chịu được điều kiện của Tà Đùng và nở đúng vào tháng 1 đến tháng 3.
Không cần diện tích lớn. Một dải vài chục mét vuông quanh khu tổ đã đỡ được nhiều.
Cho ăn bổ sung chỉ là chữa cháy. Nếu năm nào cũng phải cho ăn thì vấn đề nằm ở nguồn hoa chứ không ở đàn.
Bảng trên là khung chung. Vườn nhà anh có thể lệch cả tháng so với vùng.
Ghi mỗi tuần một dòng trong một năm là có lịch riêng. Ghi hai năm là thấy được năm nào lệch vì lý do gì.
Đây là thứ đáng làm nhất trong năm đầu nuôi ong, vì nó quyết định mọi việc về sau.
Cách ghi gọn nhất là dùng luôn cuốn sổ theo dõi tổ. Mỗi tuần thêm một dòng ở cuối trang: tuần này cây gì nở, phấn về màu gì. Không mất thêm thời gian mà cuối năm có đủ dữ liệu để dựng lịch riêng cho vườn nhà.
Thường vài tuần tới vài tháng, tập trung vào tháng 1 đến tháng 3. Năm khô kéo dài thì lâu hơn.
Với ong dú thì thường không đáng. Chúng bay hẹp, quen chỗ, dời đi dời lại dễ suy.
Cây thân thảo vài tháng, cây lâu năm vài năm. Nên trồng cả hai loại cùng lúc.
Để ý nụ trên cây quanh nhà, và ghi lại mốc từ những năm trước.
Nên đợi cuối mùa, khi mật đã già trong bọng và đàn đã tích đủ dự trữ.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Nguồn hoa quyết định màu, vị và hương của mật. Đặc điểm riêng của mật thu tại Tà Đùng và cách nói với khách sao cho đúng và dễ hiểu.
Không phải cây nào ra hoa cũng nên trồng cạnh tổ ong. Những loại hay gây rắc rối và lý do đằng sau, xét theo điều kiện thực tế ở Tà Đùng.
Cách canh tác đổi thì nguồn ăn của đàn đổi theo. Những thay đổi đang diễn ra ở Tà Đùng và việc người nuôi nên làm để thích nghi.
Đàn ong dú ở Tà Đùng sống nhờ những nguồn nào, cây nào cho đợt rộ lớn trong năm và cây nào giữ nguồn nền quanh năm cho đàn không đứt bữa.
Danh sách cây hợp thổ nhưỡng Tà Đùng, nở lệch mùa nhau để lấp quãng tháng 1 đến tháng 3. Kèm cách bố trí và gợi ý bắt đầu từ đâu cho vườn nhà.
Ở Tà Đùng, ngoài mùa hoa cà phê, đàn ong dú sống nhờ dã quỳ, cỏ bờ lô rẫy và lớp cây bụi ven hồ. Cách giữ ba vạt hoa dại quanh nhà rẫy và lưu ý sáng l
Nuôi ong dú ven hồ Tà Đùng và vùng rừng Đắk Nông. Địa hình đồi dốc, sương sớm dày, ẩm cao, rừng tự nhiên còn nhiều. Thách thức riêng: sương làm ẩm thùng, đêm lạnh, thú rừng và kiến, di chuyển tổ trên đường đồi.