Nguồn hoa Tà Đùng đổi ra sao: rừng lùi, rẫy cà phê lên

Người ở quanh hồ Tà Đùng nhìn đồi núi mỗi năm đều thấy một đường ranh: phía trong là rừng tự nhiên tán dày, phía ngoài là rẫy cà phê, tiêu, rồi tới những vườn sầu riêng, mắc ca mới trồng. Đường ranh ấy dịch dần vào trong. Thêm vào đó là homestay, đường du lịch ven hồ, quán cà phê ngắm cảnh.

Ong dú vốn là cư dân của bìa rừng. Rừng lùi thì thứ đàn ăn đổi theo, và người nuôi ở Tà Đùng cần hiểu đổi theo kiểu nào để không bị bất ngờ.

Rừng và rẫy khác nhau thế nào với một đàn ong dú

Không có bên nào toàn tốt. Chỗ đặt tổ lý tưởng ở Tà Đùng thường là đúng đường ranh: lưng tựa rừng để có hoa nền và nhựa cây, mặt nhìn ra rẫy để ăn được đợt bông lớn.

Bông cà phê: bữa lớn nhưng chóng hết

Cà phê vối trên cao nguyên thường trổ bông trong mùa khô, sau đợt tưới đầu hoặc trận mưa trái mùa. Cả đồi trắng bông, thơm suốt mấy ngày, ong dú tranh thủ lấy mật và phấn. Nhưng chỉ vài ngày là tàn, và đợt sau phụ thuộc lịch tưới của từng rẫy.

Để tận dụng đợt bông cà phê

• Đàn phải khỏe từ trước đó, nên đừng tách đàn ngay trước mùa bông.
• Hỏi chủ rẫy lịch tưới và lịch phun; rẫy chăm sâu bệnh vào lúc ra bông thì phải canh cửa tổ.
• Đặt tổ ở bìa rẫy, nơi có tán cây che nắng trưa, không đặt giữa rẫy trống.

Cây trồng mới và quãng chuyển đổi

Khi một rẫy cà phê già hoặc một khoảnh rừng nghèo được chuyển sang sầu riêng, mắc ca hay cây khác, có mấy năm cây còn nhỏ chưa ra hoa. Đất được làm sạch cỏ để cây non phát triển. Nếu tổ đặt ngay đó, đàn mất cả nguồn cũ lẫn chưa có nguồn mới. Rải tổ ra vài điểm, và ưu tiên chỗ cạnh vườn nhà, bờ suối còn cây bụi.

Mùa mưa cao nguyên: lúc đàn cần người nhất

Ở Tà Đùng, khó nhất không phải mùa khô mà là mùa mưa kéo dài, có ngày mưa dầm, sương mù dày, trời lạnh về đêm. Ong không bay được nhiều ngày liền, đàn ăn dần mật dự trữ. Vì vậy:

1. Không lấy mật vào cuối mùa khô, để đàn có dự trữ bước vào mùa mưa.
2. Đặt tổ chỗ thoát sương, không đọng nước, có mái che mưa tạt.
3. Kê tổ cao, chống kiến rừng ở chân trụ, kiểm tra sau những trận mưa lớn.

Đọc thêm về nhịp mưa nắng vùng hồ ở mục Khí hậu & mùa vụ và kinh nghiệm của bà con quanh hồ ở Kinh nghiệm người nuôi.

Có đàn từ đâu, theo dõi ra sao

Gần rừng, nhiều người tiện tay chặt bọng cây có tổ đem về. Đừng làm vậy: tổ rừng hay suy khi chuyển chỗ, lại làm mất nguồn giống tự nhiên. Đàn giống nên là đàn tách từ trại. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống ong dú, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Với vùng mà nguồn hoa đổi theo rẫy và theo mưa như Tà Đùng, ghi lại mỗi lần mở thùng bằng app quản lý trại ong giúp thấy rõ đợt bông nào nuôi đàn, tháng nào đàn hụt, để năm sau chuẩn bị sớm.

Câu hỏi thường gặp