Cây nên tránh gần tổ ong dú trên đất dốc Tà Đùng

Trên đất đồi quanh hồ Tà Đùng, vườn nào cũng nằm trên dốc. Cùng một cây mít, đứng phía trên thùng thì lá rụng và nước mưa từ tán nó chảy xuống ngay nóc tổ; đứng phía dưới thùng thì hầu như không ảnh hưởng gì. Ở đây, câu hỏi «cây nào nên tránh» chỉ trả lời đúng khi đi kèm câu hỏi «cây đứng ở đâu so với thùng trên sườn dốc».

Thêm vào đó là sương sớm dày, mùa mưa dài của cao nguyên, rừng tự nhiên sát vườn với kiến rừng, sóc, chuột. Bài này đi theo thế đất, từ phía trên dốc xuống chân dốc ven hồ.

Phía trên dốc: cái gì từ trên đổ xuống

Trên đất dốc, mọi thứ đi xuống: nước mưa, lá rụng, trái rụng, cả đất trôi. Cây tán to đứng phía trên thùng sẽ dồn tất cả những thứ đó về phía tổ. Mùa mưa cao nguyên kéo dài, nước nhỏ giọt từ tán xuống nóc thùng cả ngày sau mưa, gỗ không kịp khô, tổ dễ mốc.

• Không đặt thùng ngay dưới tán cây lớn phía trên dốc như mít, bơ, sầu riêng.
• Nếu cây đã có sẵn, dời thùng sang ngang sườn, ra ngoài đường nước nhỏ giọt từ mép tán.
• Đào một rãnh nhỏ phía trên giá để nước mưa chảy vòng qua, không xói chân giá.

Ngang sườn: tiêu, cà phê và dây leo

Trụ tiêu

Tiêu là cây quen thuộc ở Đắk Nông. Dây tiêu leo trụ là lối đi lý tưởng của kiến, vườn tiêu lại thường được phòng bệnh bằng thuốc. Đặt thùng sát hàng trụ tiêu là gánh cả hai rủi ro. Nên để khu thùng cách vườn tiêu một khoảng, ưu tiên phía có rừng hoặc đất bỏ hoang.

Hàng cà phê

Mùa cà phê nở hoa, ong dú có nguồn ăn dồi dào. Nhưng vườn cà phê cũng có đợt phun thuốc trừ sâu, và có nhà phun ngay lúc hoa nở. Cách làm là biết lịch phun của vườn mình và vườn bên cạnh, ngày phun đậy cửa tổ từ sáng sớm, chiều tối mới mở. Đừng đặt thùng ngay giữa luống cà phê, nên để ở bìa.

Dây leo rừng

Dây leo từ mép rừng bò vào vườn rất nhanh trong mùa mưa. Chỉ một sợi chạm tới thùng là kiến rừng có đường xuống. Phát quang một vòng quanh giá và kiểm lại mỗi tháng trong mùa mưa.

Gần mép rừng: cây trái kéo thú tới

Vườn ven rừng có sóc, chuột, đôi khi cả khỉ. Chúng tới vì trái chín. Chuối, mít, bơ chín rụng hay chín cây gần thùng sẽ kéo thú đi ngang qua tổ mỗi ngày. Đã quen đường, có con sẽ cạy thùng tìm mật. Trồng cây trái ở phía vườn gần nhà, khu thùng đặt xa những cây đó, và giá đặt thùng nên có chân trơn, khó leo.

Chân dốc ven hồ: sương và ẩm

Ven hồ Tà Đùng sáng sớm sương phủ dày, và sương đọng nhiều nhất ở chỗ trũng chân dốc. Cây bụi rậm ở chỗ trũng giữ sương tới gần trưa. Thùng đặt ở đó thì ong ra muộn, tổ ẩm, sáp mềm. Chỗ tốt hơn là lưng chừng dốc, nơi nắng sáng chiếu tới sớm và gió lùa khô thùng. Muốn hiểu thêm nhịp sương mưa của vùng, xem Khí hậu & mùa vụ; còn các cây cho hoa ven rừng, ven hồ thì ở Nguồn hoa địa phương.

Bảng bố trí theo thế đất

Đàn giống cho vùng đồi

Ven rừng Tà Đùng có thể thấy tổ ong dú hoang trong hốc cây, nhưng đừng bắt tổ rừng: vừa phá rừng, vừa hầu như không giữ được đàn. Nhân đàn đúng cách là tách từ đàn nuôi. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống đã tách và quen thùng, cùng mật ong dú, hộp quà mật, son dưỡng môi từ sáp ong dú, xem tại ongquy.com. Với vườn đồi có nhiều thùng rải theo sườn, ghi chép từng đàn và lịch kiểm trên app quản lý đàn giúp không bỏ sót thùng nào.

Câu hỏi thường gặp