Tà Đùng: mua tổ ong dú tận nơi hay đặt xa qua đèo

Ở Tà Đùng, «tới tận nơi» thường nghĩa là một chuyến đi dài: xuống đèo, qua nhiều đoạn đường dốc quanh co, rồi lại leo về. Còn «đặt xa» thì tổ cũng phải đi đúng con đường ấy, chỉ khác là mình không ngồi cạnh nó. Vậy nên với vùng ven hồ, ven rừng như Tà Đùng, chuyện quan trọng không nằm ở cách mua mà ở việc tổ có chịu nổi chặng đèo và cái mát của cao nguyên hay không.

Vì sao tổ dưới xuôi lên đây hay chững lại

Đàn ong dú nuôi ở vùng đồng bằng nóng quen với ban ngày ấm, ban đêm cũng không lạnh. Lên vùng cao, sáng sớm có sương, đêm se lạnh, mùa mưa kéo dài và ẩm. Ong dú ít bay khi trời lạnh, đàn mới về phải vừa làm quen chỗ, vừa chịu thời tiết khác. Không phải không nuôi được, nhưng cần chọn tổ và chọn mùa cho khéo.

Vì thế, khi hỏi mua, câu đầu tiên nên là: tổ đang nuôi ở độ cao, khí hậu như thế nào. Một tổ đã sống qua mùa mưa ở vùng cao thường dễ hợp hơn tổ chỉ quen nắng nóng. Đặc điểm khí hậu vùng hồ có bài riêng ở mục Khí hậu & mùa vụ.

Đi tận nơi: đáng công khi nào

Chuyến đi xa chỉ đáng khi mình tận dụng được nó:

• Đi khi muốn mua nhiều tổ một lần, hoặc muốn học tận tay cách mở tổ, bịt cửa, chở tổ.
• Gọi trước, hẹn ngày chở về khớp với thời tiết bên mình: tránh lúc đang mưa dầm.
• Mang theo dây buộc, đệm lót, tấm che để tự lo chặng đèo.
• Xin người bán bịt cửa tổ chiều hôm trước, khởi hành sáng sớm cho kịp lên tới nơi khi trời còn sáng.

Nếu chỉ mua một tổ để nuôi thử, đi một chuyến dài có khi không bằng đặt một người bán đáng tin rồi theo sát khâu chở.

Đặt xa: lo chặng đèo thay cho người chở

1. Hỏi tổ đi xe gì, đặt ở đâu trong xe. Thùng sau xe tải nhỏ nảy mạnh qua ổ gà, tổ dễ vỡ bánh mật.
2. Yêu cầu tổ buộc thẳng đứng, kê đệm dưới đáy, không xếp chồng.
3. Không nhận tổ gửi kèm hàng hóa qua nhiều chặng đổi xe.
4. Xin video cửa tổ liền mạch trước khi chở và chụp ảnh lúc nhận.
5. Giữ tin nhắn thỏa thuận về chuyện tổ hư dọc đường.

Người bán chịu nói rõ những chuyện này thường là người làm nghề lâu. Còn ai rao tổ bắt từ rừng thì bỏ qua: tổ rừng bắt về vừa yếu vừa làm hao đàn tự nhiên, trong khi người nuôi đúng nghề nhân đàn bằng cách tách. Ở vùng ven rừng như Tà Đùng, giữ ong rừng nguyên chỗ càng cần.

Tuần đầu sau khi tổ về

Chỗ đặt nên khuất gió hồ, có nắng sáng chiếu vào cho tổ ấm, có mái che mưa. Nâng tổ khỏi mặt đất ẩm. Ghi lại mỗi lần xem tổ để biết đàn tiến hay lùi.

Có nguồn tổ, có sổ theo dõi

Người ở Tà Đùng muốn tổ ong dú giống từ trại làm nghề có thể tham khảo trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh; trại còn có mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, thông tin chung ở ongquy.com. Vì khí hậu dưới đó khác vùng cao, hãy hỏi trại mùa nào chở lên là hợp. Còn để theo dõi đàn tuần đầu và những tháng sau, ghi chép từng lần mở tổ trên app quản lý trại ong. Mô hình nuôi hợp vùng hồ xem thêm ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Câu hỏi thường gặp