Thời tiết Tà Đùng: giữ đàn ong dú đồi dốc mùa mưa

Ở quanh hồ Tà Đùng, có những tuần mưa rừng không dứt, đường đất đỏ lên rẫy trơn tới mức xe máy không bám được. Người nuôi muốn lên thăm tổ cũng phải chờ. Vậy nên câu hỏi ở đây khác các vùng đồng bằng: không phải làm gì khi trời xấu, mà là đặt thùng thế nào để đàn tự chịu được cả tuần không có ai lên xem.

Câu trả lời nằm gần hết ở khâu chọn chỗ và làm giá từ đầu mùa khô, lúc đường còn dễ đi.

Thời tiết vùng hồ Tà Đùng khắc nghiệt ở chỗ nào

• Mưa dài: mùa mưa Tây Nguyên kéo dài khoảng nửa năm, có đợt mưa dầm nhiều ngày, ong không ra kiếm mồi được.
• Đất dốc ngấm nước: mưa lâu làm đất sườn đồi mềm, chân giá dễ trượt, có chỗ sạt nhỏ.
• Cây rừng đổ: cây cao rễ nông ở ven rẫy dễ ngã khi đất ướt và có gió giật.
• Đêm lạnh, sương mù: mùa khô đêm se lạnh, sáng sương dày, đàn phải giữ ấm ổ trứng.
• Gió mùa khô: gió thổi mạnh qua mặt hồ và đồi trống.

Chọn chỗ đặt thùng trên địa hình đồi

Chỗ lý tưởng thường là một bậc đất bằng tự nhiên trên sườn, hướng đông hoặc đông nam để nhận nắng sáng, phía sau có rừng thưa hoặc hàng cà phê, bơ chắn gió. Gần lối đi chính để mùa mưa vẫn có thể đi bộ tới.

Làm giá trên đất dốc cho chắc

1. San một mặt bằng nhỏ, hoặc làm giá có chân dài chân ngắn để mặt kê nằm ngang.
2. Chôn chân sâu vào phần đất cứng, phía dưới dốc chèn thêm đá hoặc cọc giữ.
3. Đào một rãnh nhỏ phía trên giá để nước mưa chảy vòng qua, không xói vào chân.
4. Buộc thùng vào giá, mái che bắt chặt và nhô về phía cửa tổ.
5. Chân giá có chống kiến; rừng ven hồ nhiều kiến, mùa mưa chúng tìm chỗ khô rất nhanh.

Mùa khô lạnh đêm: giữ ấm mà không bí

Những đêm mùa khô ở cao nguyên có thể se lạnh, sáng ra sương phủ trắng. Thùng gỗ dày giữ nhiệt tốt hơn thùng mỏng. Quay cửa tổ về hướng đón nắng sớm để đàn ấm lên và ra kiếm mồi sớm hơn. Không bịt kín thùng bằng nilon, vì hơi nước đọng bên trong còn hại hơn lạnh. Nếu đặt thùng ở chỗ gió lùa, che bớt hướng gió bằng tấm ván hoặc hàng cây, chừa lối bay trước cửa.

Sắp lịch thăm tổ theo mùa

Vì đường khó đi trong mùa mưa, nên dồn việc nặng vào mùa khô: thay giá, sửa mái, tách đàn, thu mật đều làm lúc trời ráo. Vào mùa mưa, mỗi lần lên chỉ nhìn ngoài: thùng có thẳng, mái có còn, chân có trượt, có cây đổ gần không. Thùng bị xô thì đặt lại đúng hướng, lau mật dính ngoài thùng, để đàn yên vài ngày. Ghi lại đàn nào cần để ý cho lần lên sau. Đọc thêm về mùa vụ vùng này ở Khí hậu & mùa vụ và cách bố trí ở Mô hình nuôi phù hợp.

Khởi đầu đàn ở vùng ven rừng

Gần rừng nhiều người nghĩ tới chuyện bắt tổ hoang về nuôi. Không nên: vừa phá rừng, vừa dễ làm chết đàn, mà tổ bắt về thường bỏ đi. Cách bền là mua tổ giống rồi tự tách. Có thể xem tổ ong dú giống ở trại Ong Quý, nơi cũng có mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng môi từ sáp ong dú. Khi đã có nhiều thùng rải trên đồi mà khó nhớ đàn nào ở đâu, đã kiểm lúc nào, có thể ghi lại trên app quản lý trại ong để mỗi lần lên rẫy biết ngay cần xem thùng nào trước.

Câu hỏi thường gặp