Ở vùng ven hồ Tà Đùng, có một tuần trong năm mà ai nuôi ong cũng để ý: tuần đồi cà phê trắng hoa sau đợt tưới đầu mùa khô. Mùi hoa lan cả sườn đồi, ong đi làm từ sớm tới chiều. Nhưng tuần đó cũng là lúc nhiều rẫy phun thuốc, và đêm cao nguyên vẫn còn lạnh. Lịch nuôi ong dú ở đây vì vậy xoay quanh ba thứ: cà phê, mưa dầm và hơi lạnh ban đêm.
Mưa dứt, trời trong, gió thổi mạnh qua mặt hồ và sườn đồi. Đêm và sáng sớm lạnh hơn hẳn vùng đồng bằng. Ong dú ra muộn, về sớm.
Thời điểm hoa nở phụ thuộc vào ngày rẫy tưới hoặc mưa trái mùa, nên mỗi rẫy lệch nhau vài tuần. Ong dú tận dụng rất tốt đợt hoa này.
Hoa cà phê thường đi cùng thuốc trừ sâu, thuốc trừ rệp, phân bón lá. Ghé hỏi các rẫy quanh chỗ đặt thùng: tưới ngày nào, phun ngày nào. Xin phun chiều muộn khi ong đã về. Ngày phun gần, khép cửa tổ từ sáng.
Nhiều hoa nhưng đêm còn lạnh, tổ mới tách khó giữ ấm cầu nhộng. Cứ để tổ cũ lớn lên, dành sức cho mùa mưa.
Hết hoa cà phê, nắng trưa gắt, đất đỏ khô bụi. Đây là quãng chỉ nên quan sát từ ngoài: đếm lượt ra vào, xem có mang phấn không, giữ nước chân chống kiến. Hồ tiêu, cây ăn trái quanh rẫy, cây rừng ven hồ cho thêm chút hoa rải rác. Cuối tháng 4 chuẩn bị mái che cho mùa mưa.
Đầu mùa mưa cây cỏ bật mạnh, tổ nở nhanh. Tách đàn vào đầu và giữa mùa mưa, khoảng tháng 6 đến tháng 8, chọn ngày hửng nắng giữa những đợt mưa, làm buổi trưa chiều khi trời ấm nhất, không làm sáng sớm còn lạnh.
Từ giữa mùa trở đi có những đợt mưa dầm cả tuần. Đó là lúc thùng dễ ẩm mốc, ong ít ra, kiến và ruồi nhỏ tìm cách vào tổ.
| Khi mưa dầm | Việc làm |
|---|---|
| Thùng ướt, nắp đọng nước | Mái che rộng hơn thùng, nghiêng cho nước thoát |
| Có mốc ở góc thùng | Chờ ngày nắng, mở nhẹ lau phần ngoài, không đụng cầu nhộng |
| Ong ít ra nhiều ngày | Bình thường; chỉ kiểm cửa tổ có kẻ lạ hay không |
| Đất trũng ven hồ đọng nước | Dời thùng lên chỗ cao, ráo |
Ven rừng Tà Đùng có các loài ong dú sống tự nhiên trong hốc cây. Đừng chặt cây, khoét hốc mang tổ về: tổ rừng thường chết khi chuyển, và làm vậy là phá chính nguồn ong của vùng. Muốn có đàn thì nhận tổ giống đã nuôi sẵn, rồi nhân bằng tách đàn. Đặt thùng cách bìa rừng một đoạn, ở chỗ thoáng có nắng sớm, sẽ đỡ ẩm và đỡ kiến rừng. Các cách bố trí cho vườn rẫy cao nguyên có ở mục Mô hình nuôi phù hợp.
Mật ong dú vùng này cũng chua thanh, nhiều nước như nơi khác. Thu xong lọc sạch, đóng chai kín, giữ ngăn mát.
Người ở Tà Đùng muốn nuôi nên nhận tổ vào đầu mùa mưa, khi đêm đã bớt lạnh và hoa cỏ lên. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Nếu tiện mua tổ của người nuôi gần vùng cao nguyên để đỡ đường xa, có thể tìm trên chợ mua bán tổ và mật giữa người nuôi.
Có, đây là đợt nguồn hoa lớn ở Tà Đùng. Điều cần lo là thuốc phun đi kèm, không phải bản thân hoa.
Ong ra muộn, về sớm, tổ mới tách khó giữ ấm. Vì vậy không tách đàn vào những tháng đêm còn lạnh.
Chờ ngày nắng lau phần ngoài, nới mái che rộng hơn, đặt thùng chỗ thoáng. Không cạo mạnh vào bên trong tổ.
Không. Tổ rừng dễ chết khi chuyển và làm cạn nguồn ong tự nhiên. Nên nhận tổ giống và nhân bằng tách đàn.
Đầu mùa khô, khoảng tháng 11 đến tháng 12, khi bầu mật đầy và trời đã ráo.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Đặc điểm khí hậu Tà Đùng: mát mẻ, sương sớm dày, chênh nhiệt ngày đêm lớn. Những gì người nuôi ong dú ở đây cần biết để đàn không suy vào tháng 1 đến
Mùa khô ở Tà Đùng kéo dài tháng 11 đến tháng 4 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Tà Đùng vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ở Tà Đùng, đàn ong dú sống qua một ngày ba kiểu trời: sáng sương dày, trưa nắng ấm, đêm se lạnh. Theo từng mốc trong ngày để biết chọn chỗ đặt, giữ ấm
Mưa rừng dai dẳng nửa năm, sương mù, đêm lạnh và đường dốc trơn khó đi thăm tổ: cách chọn chỗ đặt thùng trên sườn đồi ven hồ Tà Đùng để đàn ong dú tự
Câu trả lời thẳng thắn cho người đang cân nhắc nuôi ong dú tại Tà Đùng, gồm cả những mặt bất lợi mà người bán tổ thường ít nói tới.
Nuôi ong dú ven hồ Tà Đùng và vùng rừng Đắk Nông. Địa hình đồi dốc, sương sớm dày, ẩm cao, rừng tự nhiên còn nhiều. Thách thức riêng: sương làm ẩm thùng, đêm lạnh, thú rừng và kiến, di chuyển tổ trên đường đồi.