Sáu tháng mưa rừng: giữ tổ ong dú khô ráo ở Tà Đùng

Mùa mưa ở Tà Đùng kéo dài tháng 5 đến tháng 10. Đây là quãng đàn lên nhanh nhất, nhưng cũng là lúc dễ mất tổ nhất nếu không chuẩn bị.

Việc phải làm trước khi mưa lớn, không phải khi mưa đã tới.

Vì sao phải chuẩn bị trước

Mưa lớn ở Tà Đùng thường tới đột ngột và kèm gió. Chờ tới lúc đó mới gia cố thì không kịp.

Đất mềm sau vài ngày mưa làm chân kê lún, thùng nghiêng rồi đổ. Thùng đổ thì bọng mật vỡ, mật chảy ngập ấu trùng, đàn thường mất.

Ngoài ra đường đồi dốc khó đi lại, việc thăm tổ và vận chuyển đều vất vả hơn, đây là đặc thù của Tà Đùng mà vùng khác không có, nên phải tính riêng.

Danh sách việc trước mùa mưa

Làm một lượt trước khi mưa đều, thường mất một buổi cho trại vài chục tổ.

Chống ẩm quan trọng hơn người ta tưởng

Nhiều người chỉ lo nước ngập tới đáy thùng. Thực ra thứ hại đàn là hơi ẩm bốc lên suốt nhiều tuần sau mưa.

Hơi ẩm làm sáp mềm, bọng dễ nứt, phấn dự trữ lên mốc, ấu trùng phát triển kém.

Dấu hiệu: mở thùng thấy mặt trong nắp đọng nước, có vệt mốc ở góc, mùi bên trong ngai ngái chứ không thơm chua như bình thường.

Ở Tà Đùng thì sương sớm dày và ẩm cao làm thùng dễ mốc, sáp mềm, nên chống ẩm càng phải làm kỹ.

Tận dụng mùa hoa

Sau những trận mưa đầu mùa, khoảng mười tới mười lăm ngày là hoa dại và cây bụi bung lên. Đàn tích rất nhanh trong quãng này.

Muốn tận dụng thì đàn phải đủ quân sẵn từ trước. Đàn mỏng thì mùa qua mà chẳng tích được bao nhiêu.

Đây cũng là lúc tách đàn, nhưng nên chờ mưa đã đều chứ không phải vài trận đầu. Mưa vài trận rồi tạnh cả tuần thì hoa nở rồi tàn, đàn hồi rồi lại chững.

Sau mỗi đợt mưa dài ngày

Đi một vòng kiểm tra, đây là ngoại lệ so với nguyên tắc hạn chế mở thùng.

Xem thùng có nghiêng không, chân có lún không, nước có đọng quanh chân không.

Nếu nghi ẩm thì mở nắp xem mặt trong. Có đọng nước thì lau khô, để hé một lúc vào ngày nắng rồi đóng lại.

Lau sạch phần mật hoặc nước vương ra ngoài thùng để không hút kiến.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Đợi mưa tới rồi mới gia cố
• Chỉ lo nước ngập mà quên hơi ẩm kéo dài sau đó
• Tách đàn ngay sau vài trận mưa đầu tiên

Câu hỏi thường gặp

Mùa mưa ở Tà Đùng kéo dài bao lâu?

Khoảng tháng 5 đến tháng 10. Đây là quãng đàn phát triển tốt nhất trong năm.

Mưa dầm nhiều ngày có hại không?

Ong không ra ngoài được nên tiêu dự trữ, nhưng nếu tổ khô ráo thì đàn vẫn ổn. Mưa dầm kéo dài cả tuần mới đáng lo.

Có nên che kín thùng khi mưa không?

Không. Che kín làm bí hơi, ẩm bên trong còn hại hơn. Chỉ cần mái che nước hắt và nước nhỏ giọt.

Kê thùng cao bao nhiêu ở Tà Đùng?

Khoảng khoảng một mét trên đất dốc, kê chắc để không trượt, tính theo mực nước cao nhất từng thấy ở vườn cộng thêm phần dự phòng.

Thu mật mùa mưa được không?

Hạn chế. Mật thu mùa mưa mang nhiều nước hơn, dễ lên men. Nếu buộc phải thu thì lọc và đóng chai kỹ hơn.