Hỗ trợ sau mua tổ ong dú Tà Đùng: khi người bán ở xa

Tà Đùng đẹp vì hồ nước, đảo nhỏ và rừng xanh bao quanh. Nhưng chính cái xa xôi đó khiến chuyện nuôi ong dú ở đây khác các vùng đồng bằng: người bán tổ thường ở huyện khác, tỉnh khác, có khi phải đi đường đèo cả buổi. Đàn có vấn đề thì không thể gọi người tới xem trong ngày.

Vì thế với người nuôi ở Tà Đùng và các xã ven rừng Đắk Nông, hỗ trợ sau khi mua tổ phải hiểu theo nghĩa khác: người bán đỡ mình qua tin nhắn, còn tay chân là mình tự lo. Bài này soạn sẵn những gì cần có trong tay, việc nào tự xử được, việc nào nên hỏi.

Trước khi xe lăn bánh: chuyến chở qua đèo

Đoạn đường lên Tà Đùng có nhiều dốc, cua. Đàn ong dú bị lắc mạnh, bánh tổ có thể bung, bọc mật vỡ, ong dính mật mà chết. Nên trao đổi với người bán từ trước:

• Nhờ người bán chèn chặt bánh tổ, đóng cửa tổ bằng lưới thoáng chứ không bịt kín.
• Chọn khởi hành lúc sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh đứng xe giữa trưa.
• Đặt thùng nằm đúng chiều, kê đệm mềm dưới đáy, buộc chặt không xê dịch.
• Dọc đường dừng nghỉ thì để xe trong bóng râm.

Về tới nơi, đặt ngay vào chỗ đã chuẩn bị rồi mở cửa tổ. Ngày đầu có ít ong chết ở đáy là chuyện có thể gặp sau chuyến đi xa; chụp ảnh gửi người bán để họ đánh giá.

Chỗ đặt ở vùng ven hồ, ven rừng

Khu vực Tà Đùng cao hơn đồng bằng, đêm và sáng sớm se lạnh, mùa mưa kéo dài, sương nhiều. Gần rừng còn có kiến rừng, tắc kè, thằn lằn, nhện và đôi khi thú nhỏ lục lọi. Chọn chỗ đặt theo mấy ý:

Nên ưu tiên chỗ đón nắng sáng sớm để đàn ấm lên và ra làm sớm, còn buổi chiều có bóng mát.

Bộ đồ nghề nên có sẵn ở nhà

Ở nơi xa chợ, xa người bán, có sẵn vài món là tự xử được phần lớn tình huống:

1. Dầu ăn hoặc nhớt cũ và vài cái chén, lon để làm chân chống kiến.
2. Băng keo giấy hoặc sáp để chèn khe hở nắp thùng.
3. Tấm che dự phòng (tôn nhỏ, tấm nhựa) cho mùa mưa.
4. Điện thoại chụp được cận cảnh, để quay clip cửa tổ gửi đi.
5. Một cuốn sổ hoặc ứng dụng ghi lại ngày mở thùng, thời tiết, tình trạng đàn.

Việc ghi chép đặc biệt có ích khi người bán ở xa: họ không thấy đàn tận mắt, nên dữ liệu mình ghi là thứ duy nhất họ dựa vào. Có thể dùng app quản lý đàn để lưu lịch kiểm tra thay sổ giấy.

Tự xử hay hỏi người bán

Tự xử được

• Kiến bò lên chân kê: thay nước, thêm dầu, phát quang.
• Mưa vài ngày ong không ra: chờ trời tạnh, kiểm mái che.
• Ong bay vòng mấy ngày đầu: đàn đang học đường, để yên.

Nên chụp ảnh, quay clip hỏi

• Cửa tổ im hẳn trong ngày nắng đẹp.
• Nhiều ong chết ở cửa hoặc đáy sau tuần đầu.
• Thùng có mùi chua lạ, ruồi nhỏ bu quanh.
• Sau một tháng mà ong vẫn thưa, không mang phấn.

Đừng lấy tổ rừng để bù đàn

Ở ven rừng, đôi khi thấy tổ ong dú hoang trong hốc cây và nghĩ tới chuyện lấy về thêm. Không nên. Bắt tổ rừng làm hại đàn tự nhiên, đàn bắt về thường bỏ tổ, và cách bền vững là nhân đàn bằng tách từ đàn mình đã nuôi khoẻ. Khi đàn mua về mạnh lên, nhờ người bán hướng dẫn tách đàn là đúng đường.

Có người đỡ phía sau dù ở xa

Người nuôi ở Tà Đùng nên chọn nơi bán chịu theo mình qua tin nhắn và chịu chèn tổ kỹ cho chuyến đường dài. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi tại trại, cùng mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng môi từ sáp ong dú; thông tin chung ở ongquy.com. Muốn hiểu thêm cách người nuôi trong vùng làm, xem mục Kinh nghiệm người nuôi.

Câu hỏi thường gặp