Nuôi ong dú kết hợp vườn cây Tà Đùng: rẫy cà phê ven hồ

Cái sai hay gặp nhất khi người ở Tà Đùng muốn nuôi ong dú là nhìn ra cánh rừng sau rẫy rồi nghĩ: tổ ong ngoài kia đầy, cứ vào lấy về. Đó là cách nhanh nhất để mất đàn và làm nghèo chính khu rừng đang nuôi rẫy mình. Cách bền hơn là coi rẫy cà phê, vườn cây quanh nhà như một chuồng trại có sẵn, đặt vào đó vài tổ giống tách từ trại, rồi để rừng và hồ làm phần việc của chúng: giữ nguồn hoa và độ ẩm cho cả vùng.

Bốn chỗ đặt tổ trong một rẫy ven rừng

Với người mới, nên đặt một tổ dưới hiên nhà và một tổ ở bìa rẫy, theo dõi một mùa để thấy chỗ nào đàn lên tốt hơn rồi mới quyết định nhân thêm ở đâu.

Cà phê nở hoa: dịp ăn lớn và dịp dễ mất đàn

Ai làm cà phê đều biết hoa cà phê bung trắng rẫy sau lần tưới nước đầu mùa khô, nở rộ trong vài ngày rồi tàn. Với ong dú, đó là bữa tiệc ngắn mà đậm. Cũng đúng lúc ấy, nhiều rẫy lại phun thuốc trừ sâu, thuốc trị rệp. Nếu hai việc trùng nhau, đàn có thể mất phần lớn ong thợ đang ra ngoài.

1. Không phun thuốc trong những ngày hoa cà phê đang nở rộ.
2. Nếu bắt buộc phải xử lý, phun chiều muộn khi ong đã về, phun đúng chỗ có rệp.
3. Báo cho rẫy bên cạnh biết mình có tổ ong, hỏi lịch phun của họ.
4. Ngày rẫy bên phun, thu hẹp cửa tổ từ sớm và phủ vải ướt lên thùng.

Ngoài đợt cà phê, rẫy cần thêm nguồn hoa nền: cây che bóng, cây ăn trái trồng xen như sầu riêng, bơ, rau quanh nhà, cỏ hoa ven bờ rẫy. Đừng phát quang sạch bờ rẫy. Cây nở theo tháng quanh vùng hồ có trong chuyên mục Nguồn hoa địa phương.

Sương, lạnh và gió hồ

Tà Đùng nằm trên cao nguyên, đêm và sáng sớm mát lạnh hơn đồng bằng, mùa mưa sương mù kéo dài. Ong dú vốn là loài vùng nóng, gặp lạnh thì ra muộn, về sớm, đàn yếu có thể co lại.

Chọn chỗ thoát sương

Đừng đặt tổ ở chỗ trũng, hõm thung, nơi khí lạnh và sương đọng lại về đêm. Chỗ hơi cao, có nắng sớm chiếu vào cửa tổ là tốt nhất.

Thùng dày, mái kín

Dùng thùng gỗ dày, nắp khít, mái che rộng. Mùa lạnh có thể quấn thêm một lớp bao tải khô quanh thân thùng, chừa cửa tổ.

Chặn gió lùa từ mặt hồ

Gió từ mặt hồ thổi lên vừa lạnh vừa ẩm. Nếu đặt gần hồ thì phải có hàng cây hoặc vách che phía hướng hồ. Các tháng nhiều sương, gió được ghi rõ ở Khí hậu & mùa vụ.

Giữ rừng là giữ ong

Ong dú nuôi trong rẫy vẫn đi kiếm ăn ở mép rừng. Khu rừng quanh hồ càng nhiều cây bản địa, đàn trong rẫy càng có nhựa làm keo và hoa nối mùa. Ai lấy tổ hoang về thì không chỉ làm hỏng đàn đó, mà còn rút bớt nguồn giống tự nhiên của chính vùng mình đang nuôi. Tổ giống nên đến từ trại nhân đàn bằng tách tổ.

Đàn giống và người dẫn đường

Đường từ Tà Đùng xuống trại khá xa, nên khi nhận tổ giống cần chọn đàn đông, đã ổn định, đóng thùng kín để chở. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách đàn, cùng mật ong dú, hộp quà mật và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi; xem và hỏi trước ở ongquy.com. Nếu muốn tận tay học cách mở tổ, tách đàn trước khi tự làm trên rẫy, có thể tham gia buổi học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp