Hỏi người nuôi ở Tà Đùng nguồn hoa chính là gì, phần lớn kể tên cây lớn. Nhưng cây lớn chỉ nở vài tuần trong năm.
Phần lớn thời gian còn lại, thứ nuôi đàn là lớp hoa nền mà ai cũng muốn dọn cho sạch vườn.
- Đợt lớn nhất ở Tà Đùng là hoa rừng và cà phê nở khoảng tháng 12 đến tháng 3
- Nguồn nền gồm hoa dại và cây bụi, quan trọng hơn người ta tưởng
- Ong dú thân nhỏ nên khai thác hoa li ti hiệu quả hơn ong mật
- Mất nguồn nền là đàn phải ăn vào dự trữ
Cây cho đợt lớn
Ở Tà Đùng, đợt rộ nhất trong năm là hoa rừng và cà phê nở khoảng tháng 12 đến tháng 3. Trong quãng này đàn tích rất nhanh nếu đã đủ quân từ trước.
Ngoài ra còn cây rừng tự nhiên, cà phê và muồng cho nguồn theo mùa.
Đặc điểm chung của các đợt lớn là ngắn. Cả vùng cùng nở, kéo dài vài tuần rồi hết. Muốn tận dụng thì phải chuẩn bị đàn từ trước, chứ tới lúc hoa nở mới lo thì không kịp.
Lịch nở trong năm
Bảng dưới là nhịp thường thấy ở Tà Đùng. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch.
| Nguồn | Thời gian nở | Mức đóng góp |
|---|---|---|
| cây rừng tự nhiên | Theo vụ | Lớn |
| cà phê | Theo vụ | Lớn |
| muồng | Theo vụ | Vừa |
| bơ | Rải rác | Vừa |
| hoa dại đồi | Rải rác | Nguồn nền |
| Hoa dại, cây bụi | Gần như quanh năm | Nguồn nền, rất quan trọng |
Vì sao nguồn nền quan trọng hơn vẻ ngoài của nó
Ong dú thân nhỏ, vòi ngắn. Những bông hoa li ti mà ong mật không buồn ghé thì lại vừa tầm với chúng.
Mỗi bông chẳng đáng gì nhưng mọc thành đám thì cộng lại đáng kể, và quan trọng hơn là nở rải rác quanh năm chứ không dồn vào một đợt.
Nguồn nền giữ cho đàn không đứt bữa giữa hai mùa hoa lớn. Mất nó thì đàn phải ăn vào dự trữ, và tới tháng 1 đến tháng 3 là hết vốn.
Ở Tà Đùng thì thú rừng và kiến rừng nhiều ở khu ven rừng tự nhiên, nên việc giữ nguồn nền càng đáng lưu ý.
Nguồn đang thay đổi
Nguồn hoa của một vùng không cố định. Cách canh tác đổi thì nguồn hoa đổi theo.
Ở Tà Đùng, ven hồ Tà Đùng và rừng tự nhiên, độ cao 700 đến 900 mét, địa hình đồi dốc. Điều này đang tác động trực tiếp tới nguồn ăn của đàn ong.
Người nuôi lâu năm ở đây thường nhận xét rằng mấy năm gần đây nguồn nền mỏng đi so với trước, dù cây lớn vẫn còn.
Vì vậy chuyện trồng bổ sung không còn là việc tuỳ chọn mà dần thành việc bắt buộc nếu muốn nuôi ổn định.
Tự lập bản đồ nguồn hoa cho vườn mình
Bảng ở trên là của cả vùng, còn vườn nhà anh có thể lệch.
Cách làm: mỗi tuần ghi một dòng — cây gì đang nở quanh nhà, ong về mang phấn màu gì, cửa tổ nhộn nhịp hay thưa.
Ghi một năm là có lịch riêng, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.
Màu phấn trên chân ong là chỉ dấu chính xác nhất. Thấy màu nào nhiều thì biết đàn đang ăn ở đâu, từ đó biết nên giữ hay trồng thêm cây gì.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Chỉ nhìn cây lớn mà bỏ qua lớp hoa nền
- Phát trụi cỏ dại đúng vào tháng 1 đến tháng 3
- Áp danh sách cây của vùng khác cho Tà Đùng
Câu hỏi thường gặp
Nguồn hoa lớn nhất ở Tà Đùng là gì?
hoa rừng và cà phê nở khoảng tháng 12 đến tháng 3. Đây là đợt đàn tích mật nhanh nhất trong năm.
Không có cây lớn quanh nhà thì sao?
Vẫn nuôi được nhờ nguồn nền, chỉ là không có đợt rộ. Lúc đó lớp hoa dại và cây bụi càng quan trọng.
Ong dú bay xa bao nhiêu để kiếm ăn?
Phần lớn trong vòng ba tới năm trăm mét quanh tổ. Nghĩa là nguồn hoa cần nằm rất gần.
Làm sao biết đàn đang ăn hoa gì?
Nhìn màu phấn ở chân ong lúc về, đối chiếu với hoa đang nở quanh nhà.
Nguồn hoa ở Tà Đùng có đủ nuôi nhiều tổ không?
Tuỳ bán kính quanh nhà. Đi một vòng bốn trăm mét đếm chỗ có hoa là biết, đó là cách thực tế nhất.